काठमाडौं । २७ औँ फ्लोरा एक्स्पो २०८२ सम्पन्न भएको छ । फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन नेपाल (फ्यान) को आयोजनामा काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा चैत्र ५ गतेदेखि सुरु भएको उक्त एक्स्पो आइतबार समापन गरिएको हो । चार दिनसम्म सञ्चालन भएको एक्स्पोमा करिब ६० हजार दर्शकले अवलोकन गरेका छन् भने करिब १ करोड ५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको आयोजकले जनाएको छ ।
फ्यानका अध्यक्ष राजेशभक्त श्रेष्ठका अनुसार एक्स्पोको मुख्य उद्देश्य पुष्प व्यवसायको प्रवद्र्धन गर्नु, व्यवसायीहरूले भोगिरहेका समस्याहरू पहिचान गर्नु तथा ती समस्याहरूलाई नीतिगत रूपमा समाधानका लागि सरकारसमक्ष सुझाव प्रस्तुत गर्नु रहेको छ । यस वर्ष एक्स्पोमा ‘प्लान्ट क्लिनिक’, रैथाने (स्थानीय) बिरुवाहरूको प्रदर्शनी तथा विभिन्न संघ–संस्थासँग सहकार्यजस्ता नयाँ कार्यक्रमहरू समावेश गरिएको उनले बताए ।
उनले भने, ‘हाम्रो उद्देश्य भनेको पुष्प प्रबर्धन गर्ने र समष्टिगत रुपमा व्यवसायको समस्या के छ त्यो नीतिगत रुपमा पहल गर्नलाई सरकारलाई सुझाव दिने हो । यस पटक प्लान्ट क्लिनिक राखेका थियौं । लगभग ६० हजारले एक्स्पो अवलोकन गरेका छन् । अन्तिम दिनमा एकदमै उत्साहित रुपमा अवलोकन गर्नेहरु बढेका थिए । कारोबार लगभग सोचेको भन्दा पनि बढी भएको छ । करिब एक करोड ५ लाख भन्दा माथि नै भएको छ भन्ने अनुमान छ ।’
अध्यक्ष श्रेष्ठले एक्स्पोप्रति दर्शक र व्यवसायीबाट अत्यन्त सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त भएको बताए । उनले एक्स्पोमा प्रदर्शित बिरुवाहरूको गुणस्तर राम्रो रहेको, नयाँ–नयाँ प्रजातिहरू समावेश गरिएको तथा स्वदेशमै उत्पादन भएका बिरुवाहरूको हिस्सा उल्लेखनीय रूपमा बढी रहेको बताए । उनले सरकारी निकायबाट प्राप्त सहयोगप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आगामी दिनमा अझै नीतिगत सुधार आवश्यक रहेको औंल्याए । पुष्प क्षेत्रलाई अन्य कृषि क्षेत्रसरह प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने माग पनि उनले गरे ।
उनले भने, ‘व्यवसायहरुले भोगेका समस्याहरुलाई नीतिगत रुपमा सुल्झाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो सुझाव हो । आगामी दिनमा सरकारले हाम्रा समस्याहरुको सम्बोधन हुने खालको नीतिहरु ल्याउनु हुन्छ भन्ने विश्वास छ । पुष्प क्षेत्रलाई अरु कृषि वस्तुहरु सरह प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ भन्ने हाम्रो माग हो ।’
त्यस्तै, फ्यानका वरिष्ठ उपाध्यक्ष तथा मेलाका संयोजक रामबहादुर तामाङ (सुनिल) ले यसपटकको एक्स्पो अघिल्ला संस्करणहरूको तुलनामा अझ सफल भएको बताए । उनका अनुसार २६ औँ फ्लोरा एक्स्पोपछिको अवधिमा विदेशी विशेषज्ञमार्फत तालिम सञ्चालन गरिएपछि स्वदेशमै उत्पादन हुने बिरुवाहरूको गुणस्तरमा सुधार आएको हो । विशेषगरी इलाममा उत्पादन गरिएका एजेलिया, डबल एजेलिया, क्यामेलिया लगायतका बिरुवाहरू यसपटकको एक्स्पोमा आकर्षणको केन्द्र बनेको बताए ।
यसपटक मेला व्यवस्थापनमा समेत सुधार गरिएको, स्वास्थ्य सहायता तथा सेवाहरूको व्यवस्था गरिएको र दर्शकहरूलाई सहज वातावरण प्रदान गरिएको उनले बताए । तामाङका अनुसार अहिले सिजनल फूलभन्दा पनि वर्षभरि हरियाली रहने ‘पेरेनियल’ तथा ‘इन्डोर’ बिरुवाहरूको माग उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । पिस लिली, एन्थुरियम, अर्किड, एजेलिया लगायतका बिरुवाहरू विशेष रूपमा बिक्री भएका छन् । उनले आगामी दिनमा टिस्यु कल्चर प्रविधिबाट बिरुवा उत्पादन गरी आयात घटाउँदै आत्मनिर्भर बन्ने लक्ष्य रहेको बताए । यसका लागि सरकारसँग सहकार्य आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।
एक्स्पो अवलोकन गर्न पुगेकी अनु राईले यस्तो मेला आफूजस्ता अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि अत्यन्त उपयोगी रहेको बताइन् । उनले विभिन्न नर्सरीहरूमा सहज पहुँच नहुँदा आफूले चाहेको बिरुवा किन्न कठिन हुने गरेको उल्लेख गर्दै एक्स्पोमा भने एकै स्थानमा विभिन्न प्रजातिका बिरुवाहरू हेर्न र किन्न पाउनु सहज भएको अनुभव सुनाइन् ।
उनले भनिन्, ‘म यो फ्लोरा एक्स्पोमा प्रत्येक वर्ष आउँछु । किनभने हामी अपाङ्गता भएका महिलाहरूलाई सबै नर्सरीमा जानको लागि संभव छैन्। यहाँ हामीले चाहेको फूलहरू हेर्न पाउँछौं, लिन पाउँछौँ । गमलाहरु आफूले सोचेको जस्तो अर्डर गर्न पाउँछौं ।’साथै, एक्स्पो स्थल अपाङ्गमैत्री, सहयोगी वातावरण रहेको र कर्मचारीहरू व्यवहार राम्रो रहेको भन्दै उनले प्रशंसा गरिन् ।
आयोजकका अनुसार पछिल्लो समय घर, क्याफे, रेस्टुरेन्ट, पार्टी प्यालेस तथा सार्वजनिक स्थानहरूमा बिरुवा रोप्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ । स्थानीय तहहरूले समेत घर निर्माण स्वीकृतिमा बिरुवा रोप्ने सर्त राख्न थालेपछि पुष्प व्यवसायको विस्तारमा थप टेवा पुगेको छ । फ्यानका अनुसार हाल पुष्प क्षेत्रले करिब ५२ हजारभन्दा बढीलाई प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजगारी प्रदान गरिरहेको छ । यस क्षेत्रलाई थप विस्तार गर्न नीतिगत सुधार, सामग्री आपूर्तिमा सहजता तथा सरकारी सहयोग आवश्यक रहेको व्यवसायीहरूको माग छ । उनीहरूले पुष्प क्षेत्रलाई कृषि क्षेत्रसरह प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने र दीर्घकालीन रूपमा आत्मनिर्भर बन्ने वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
